25.1 C
Phnom Penh

ភាគ​៣៖ តើ​ទិដ្ឋភាព​នៅ​ភ្នំពេញ សៃហ្គន និង​អាហ្វហ្គានីស្ថាន មាន​ភាព​ខុសគ្នា និង​ដូចគ្នា​បែប​ណា?

បទវិភាគ

នេះ​ជា​កិច្ចសម្ភាសន៍​ក្នុង​កម្មវិធី IDEA TALK របស់​សារព័ត៌មាន ឌឹ ខេមបូឌា ដេលី ជាមួយ​អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ (Elizabeth Becker) ជា​អ្នក​កាសែត និង​ជា​អ្នក​និពន្ធ​ដ៏​ល្បីល្បាញ (ថ្ងៃ​អង្គារ ទី​២៤ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២១)។

លោក ហាស់ សាន៖ ឥឡូវ​នេះ តើ​លោកស្រី​គិត​ថា យើង​អាច​រៀនសូត្រ​មេរៀន​សម្រាប់​សម្ពន្ធភាព​អាមេរិក​នៅ​ពេល​អនាគត​នៃ​ឥណ្ឌូ-ប៉ាស៊ីហ្វិក​ដែរ​ឬ​ទេ? ឥឡូវ​នេះ ការ​ផ្ដោត​អារម្មណ៍​ហាក់ដូចជា​កំពុង​ផ្លាស់ប្ដូរ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ប៉ាស៊ីហ្វិក ចតុភាគី (Quad) ដែល​មាន​អូស្ត្រាលី ឥណ្ឌា ជប៉ុន កូរ៉េ​ខាងត្បូង និង​សម្ពន្ធមិត្ត។ ឥឡូវ​នេះ កងកម្លាំង​របស់​យើង​ហាក់ដូចជា​បាន​ដាក់​ពង្រាយ​យ៉ាង​សម្បើម​នៅ​ផ្នែក​ខ្លះ​នៃ​ពិភពលោក។ យើង​អាច​រៀនសូត្រ ប្រហែល​បង្រៀន​ដល់​មិត្តភ័ក្ដិ និង​សម្ពន្ធមិត្ត​ជិតស្និទ្ធ​របស់​យើង​ដែរ​ឬ​ទេ?

អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ៖ នៅ​ពេល​លោក​និយាយ​ថា​យើង តើ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក ឬ​កម្ពុជា?

លោក ហាស់ សាន៖ សហរដ្ឋ​អាមេរិក

អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ៖ ភាព​ខុសគ្នា​រវាង​វត្តមាន​អាមេរិក និង​វត្តមាន​ចិន នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ចិន​ជា​ប្រទេស​ជិតខាង​នៅ​ទីនោះ។ ចិន​ដឹង​ថា​ប្រទេស​ទាំងនេះ​ជិតស្និទ្ធ សហរដ្ឋ​អាមេរិក​មិន​នៅ​ទីនោះ​ទេ មាន​យោធា​ច្រើន កិច្ច​ខិតខំ​ប្រឹងប្រែង​ផ្នែក​ការទូត​របស់​យើង​ក្មេង​ជាង​វ័យ ជំនួយ​របស់​យើង​មាន​លក្ខខណ្ឌ។ ពេល​នេះ ដំណើរ​ទស្សនកិច្ច​របស់​អនុ​ប្រធានាធិបតី កាម៉ាឡា ហារីស បង្ហាញ​ថា រដ្ឋបាល​នេះ​យល់​ថា ពួកគេ​ត្រូវ​ធ្វើ​ក្នុង​កម្រិត​ខ្ពស់ ជា​ប្រភេទ​នៃ​ការ​ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​នៅ​ក្នុង​តំបន់ ព្រោះ​យើង​មិន​ធ្វើ​វា​បាន​គ្រប់គ្រាន់​ទេ។ យើង​បញ្ចូល​វា យើង​ទទួល​យក​វា​ដោយ​គ្មាន​ការ​ទទួល​ខុសត្រូវ។

លោក ហាស់ សាន៖ តើ​យើង​គួរ​ធ្វើ​អ្វី​បន្ថែម​ទៀត​ឬ?

អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ៖ ត្រឹមត្រូវ! រឿង​មួយ​ដែល​ខ្ញុំ​ឆ្ងល់​នោះ យើង​មាន​សហគមន៍​អាស៊ី-អាមេរិក​ធំ​មួយ​នៅ​អាមេរិក។ លោក​កំពុង​បម្លែង​ជនជាតិ​វៀតណាម-អាមេរិក ធ្វើ​ឱ្យ​ចិន​លូត​ទៅ​មុខ។ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​យើង​មិន​ប្រើប្រាស់​ជនជាតិ​អាមេរិក-អាស៊ី ធ្វើជា​អ្នក​ការទូត​ក្រៅ​ផ្លូវការ ចូលរួម​ជាមួយ​យើង​បន្ថែម​ទៀត។ មានន័យ​ថា យើង​យល់ស្រប​ថា​ចៅហ្វាយ​ក្រុង​អឺរ៉ុប-អាមេរិក និង​នៅ​អឺរ៉ុប យើង​មាន​ជនជាតិ​អាមេរិក-អាស៊ី យើង​មិន​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ឲ្យ​លើស​ពី​នេះ។ លោកស្រី កាម៉ាឡា ហារីស ជា​កូនស្រី​របស់​ស្ត្រី​ឥណ្ឌា​ភាគ​ខាងត្បូង។ លោកស្រី​ទៅ​ទីនោះ វា​ជា​ឧទាហរណ៍​ល្អ​មួយ…។

លោក ហាស់ សាន៖ តើ​លោកស្រី ហារីស ទៅ​ប៉ុន្មាន​ប្រទេស?

អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ៖ លោកស្រី​ទៅ​សិង្ហបុរី និង​ហាណូយ។ នៅ​សិង្ហបុរី លោកស្រី​មាន​ការ​ពិភាក្សា​ច្រើន​អំពី​សន្តិសុខ​ជាតិ។ មក​ដល់​ពេល​នេះ ខ្ញុំ​មិន​បាន​ឃើញ​ការពិភាក្សា​អំពី​សិទ្ធិមនុស្ស​ណាមួយ​ទេ។ ខ្ញុំ​គិត​ថា​វា​មាន​សារសំខាន់​នៅ​ក្នុង​តំបន់។ យើង​ទាំងអស់​គ្នា​ដឹង​ថា សិទ្ធិមនុស្ស​មាន​ទំហំ​ធំធេង​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ដែល​កំពុង​ខ្វះខាត។ នៅ​ទីក្រុង​ហាណូយ ការពិភាក្សា​នឹង​ផ្ដោត​លើ​សុខភាព។ តាម​ខ្ញុំ​ដឹង វា​ផ្ដោត​លើ​សុខភាព​ទូទៅ​តែប៉ុណ្ណោះ។ វៀតណាម​ជោគជ័យ​លើ​ជំងឺ​កូវីដ-១៩ នៅ​ក្នុង​តំបន់ តែ​គួរ​ឲ្យ​សោកស្តាយ ជំងឺ​នេះ​កំពុង​កើតឡើង​វិញ ប៉ុន្តែ​លោកស្រី ហារីស នឹង​ពិភាក្សា​អំពី​សុខភាព​នៅ​ទីនោះ។

លោក ហាស់ សាន៖ សំណួរ​ចុងក្រោយ​របស់​ខ្ញុំ​អំពី​ប្រទេស​កម្ពុជា។ លោកស្រី​បាន​លើកឡើង​ពី​អ្វី​ដែល ហ៊ុន សែន បាន​ធ្វើ និង​ឥទ្ធិពល​ចិន នៅ​កម្ពុជា អាច​ជា​ការ​លាង​លុយ​កខ្វក់​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​សំណង់។ តើ​អ្វី​ជា​វិធី​ល្អ​បំផុត​សម្រាប់​លោក ហ៊ុន សែន ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឱ្យ​ល្អ​ប្រសើរ​ឡើង​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស ទៅលើ​ផ្នែក​នៃ​ការរំលោភ​សិទ្ធិមនុស្ស ការ​ដើរ​ថយក្រោយ​នៃ​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និង​សេរីភាព? គាត់​ជាប់​ផុង​នៅ​ក្នុង​រឿង​នោះ គាត់​មិន​អាច​ធ្វើ​អ្វី​បាន​ទេ ឬ​លោកស្រី​គិត​ថា​មាន​លទ្ធភាព​ណា​ដែល​គាត់​នឹង​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​បាន?

អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ៖ បញ្ហា​ត្រង់​ថា តើ​គាត់​ចង់​ឬ​មិន​ចង់? ខ្ញុំ​គិត​ថា គាត់​មិន​ចង់​ទេ។ គាត់​កំពុង​ធ្វើ​អ្វី​ដែល​គាត់​ចង់​ធ្វើ។ វា​មិនមែន​ជា​រឿង​ចៃដន្យ​ទេ​ដែល​គាត់​កម្ចាត់​ចោល​សារព័ត៌មាន​ឯករាជ្យ បក្ស​ប្រឆាំង​ឯករាជ្យ អង្គការ​មិនមែន​រដ្ឋាភិបាល​ឯករាជ្យ។ ក្រោយ​ការបោះឆ្នោត ប្រធានាធិបតី ដូណាល់ ត្រាំ បាន​បញ្ជាក់​យ៉ាង​ច្បាស់​ថា គាត់​មិន​ខ្វល់​ពី​សិទ្ធិមនុស្ស​ទេ។ គាត់​មិន​ខ្វល់​ទេ ដែល​ចាត់ទុក​សារព័ត៌មាន​ជា​សត្រូវ​របស់​ប្រជាជន។ វា​ជា​ការ​បើក​ទ្វារ​ឱ្យ​នាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន អាច​កម្ចាត់​ចោល​បក្ស​ប្រឆាំង។ វា​មាន​ស្ងៀមស្ងាត់​ទាំងស្រុង នេះ​មិន​ខុស​ពី​របៀប​គ្រប់គ្រង​របស់​គាត់​ទេ។ ចិន​គាំទ្រ​រឿង​នេះ ព្រោះ​ចិន​អាច​មាន​ឥទ្ធិពល​ធំ។ កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ចាត់ទុក​ថា​ជា​ប្រទេស​ដែល​ស្មោះត្រង់​បំផុត​ចំពោះ​ចិន តាមរយៈ​ការ​បាញ់​កាំភ្លើង​រយៈ​ចម្ងាយ​ឆ្ងាយ​ពី​បណ្តា​ប្រទេស​ទាំងអស់​នៅ​ក្នុង​តំបន់​អាស៊ាន។

ខ្ញុំ​គិត​ថា ដរាបណា ហ៊ុន សែន ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី គាត់​នឹង​ចង់​ផ្លាស់ប្ដូរ​ឥឡូវ​នេះ​ទេ តែ​បើ​គាត់​លែង​ជា​នាយករដ្ឋមន្ត្រី នោះ​នឹង​មាន​បញ្ហា​ផ្សេង​អំពី​អ្នក​ជំនួស​គាត់។

លោក ហាស់ សាន៖ ខ្ញុំ​សុំទោស​ដែល​និយាយ​អំពី​ការ​ជំនួស​គាត់។ តើ​លោកស្រី​គិត​ថា គាត់​អាច​ជោគជ័យ​ក្នុង​ការ​តែងតាំង​កូនប្រុស​គាត់​ដើម្បី​ស្នង​តំណែង​គាត់​ដែរ​ឬ​ទេ?

អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ៖ ខ្ញុំ​អាច​ការពារ​បាន​ល្អ​បំផុត ខ្ញុំ​មិន​ដឹង​ទេ។ បច្ចុប្បន្ន នៅ​ក្នុង​តំបន់​ទាំងមូល វា​ពិបាក​និយាយ​ណាស់​ក្នុង​ការ​រក​ប្រទេស​ណាមួយ​ដែល​មាន​ការ​បោះឆ្នោត​តាម​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ និង​បក្ស​មួយ​ត្រូវ​បាន​បោះឆ្នោត​ជាមួយ​បក្ស​ផ្សេង​ចូលរួម​គ្នា។ វា​មិន​មាន​នៅ​ក្នុង​តំបន់​របស់​លោក​ទេ។ តំបន់​របស់​លោក ដូចជា​នៅ​ប្រទេស​ភូមា និង​ថៃ បាន​ដើរ​ត្រឡប់​ថយក្រោយ​វិញ។ នៅ​ទីនោះ យោធា​ធ្វើ​រដ្ឋប្រហារ សូម្បី​ព្រះមហាក្សត្រ គ្មាន​អ្វី​ត្រូវ​ថ្លែង​ទេ ពួកគេ​គ្រាន់តែ​និយាយ​ថា យើង​កំពុង​ព្យាយាម​នាំ​មក​វិញ​នូវ​របប​រាជា​និយម។

នៅ​សតវត្សរ៍​ទី​១៩ សិង្ហបុរី ប្រទេស​មាន​ប្រព័ន្ធ​ឯក​បក្ស​ដែល​មាន​សារសំខាន់​តាំងពី​ពេល​ចាប់ផ្តើម។ ប្រទេស​ម៉ាឡេស៊ី មាន​ឱកាស​មួយ​សម្រាប់​ឥណ្ឌូនេស៊ី តែ​វៀតណាម​គ្មាន​ទេ។ ខ្ញុំ​ដឹង​ថា​ខ្ញុំ​ល្ងង់​ក្នុង​ការ​ទាយ​ថា លោក​នឹង​មាន​ការ​បោះឆ្នោត​តាម​បែប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ថ្មី។

លោក ហាស់ សាន៖ សូម​អរគុណ​ច្រើន​ចំពោះ​លោកស្រី អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ ដែល​បាន​ចំណាយ​ពេលវេលា​ជាមួយ​កម្មវិធី​យើង​ខ្ញុំ។

អ្នកស្រី អេលីហ្សាប៊ែត ប៊ែកឃឺ៖ ខ្ញុំ​គ្រាន់តែ​ចង់​និយាយ​រឿង​មួយ​ទៅកាន់​មិត្តភ័ក្ដិ​កម្ពុជា ខ្ញុំ​ពិតជា​យល់​ពី​ការ​ជម្លៀស​នៅ​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ នេះ​អាច​ធ្វើ​ឱ្យ​គ្រួសារ និង​អ្វីៗ​ទាំងអស់​របស់​អ្នក​ពិបាក​ចិត្ត។ ប៉ុន្តែ​រឿង​តែ​មួយ​គត់ គឺ​នៅ​ពេល​ដែល​ខ្ញុំ​គិត​អំពី​វា ខ្ញុំ​គិត​អំពី​អ្វី​ដែល​អ្នក​បាន​ឆ្លងកាត់ និង​អ្វី​ដែល​អ្នក​បាន​សម្រេច​នៅ​ទីនេះ នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​សូម្បីតែ​ត្រឡប់​មក​ប្រទេស​របស់​អ្នក​វិញ អ្នក​មាន​មោទកភាព​ច្រើន។ ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា​យើង​នឹង​សម្លឹង​មើល​ប្រទេស​អាហ្វហ្គានីស្ថាន។

លោក ហាស់ សាន៖ សូម​អរគុណ​លោកស្រី! យើង​សង្ឃឹម​ថា នឹង​ជួប​ជាមួយ​លោកស្រី​នៅ​ពេល​មួយ​នា​ពេល​អនាគត៕

ចុច​ត្រង់​នេះ ដើម្បី​អាន​បទសម្ភាសន៍​ភាគ​២ ឬ ចុច​ត្រង់​នេះ ដើម្បី​អាន​បទសម្ភាសន៍​ភាគ​១ ឬ ​ចុច​ត្រង់​នេះ ដើម្បី​ទស្សនា​វីដេអូ​ទាំងស្រុង!

© 2021, ខេមបូឌា ដេលី. All rights reserved. No part of this article may be reproduced in print, electronically, broadcast, rewritten or redistributed without written permission.

អត្ថបទទាក់ទង

សេចក្ដីរាយការណ៍ពិសេស